“Gitti” mi, “gitmiş” mi?
Bir Düşünme Biçimi Olarak Dil Dil, Kültür ve Anlam Bir şarkı geçmişi anlatırken, anlatıcı bunu nereden biliyor? Bir şarkıda şu cümleyi duyduğumuzu düşünelim: Gitti. İngilizceye çevirelim: He left. ya da She left. Şimdi başka bir biçim: Gitmiş. Bunu da çevirelim: He left. ya da She left. İki çeviri de doğru olabilir. İki Türkçe cümle de geçmişte gerçekleşmiş bir ayrılıştan söz edebilir. Öyleyse neden Türkçede iki farklı biçim var? Ve daha önemlisi: Anlatıcı, onun gittiğini nereden biliyor? Bu soru bizi yalnızca Türkçedeki geçmiş zamanlara götürmez. Daha büyük bir soruya götürür: Bir dil, bize yalnızca ne olduğunu mu söyler, yoksa o bilgiye nasıl ulaştığımızı da anlatabilir mi? Geçmiş yalnızca “ne zaman?” sorusu değildir Dil öğrenirken zamanları çoğu kez bir zaman çizgisi üzerinde öğreniriz. Geçmiş. Şimdi. Gelecek. Bu model gereklidir. Ama yeterli değildir. Çünkü geçmiş hakkında konuşurken yalnızca olayın ne zaman gerçekleştiğini söylemeyiz. Bazen başka bir şeyi de belirtiriz: Bu ol...